Woensdag 29 oktober 2025
Een paar gedachten bij de verkiezingen:
We moeten blijven debatteren over een samenleving waarin het normaal is geworden om over kwetsbare mensen op de vlucht te praten alsof het over criminelen en profiteurs gaat. Ik stel voor om iedereen die hierover een mening heeft, met name politici, verplicht huiswerk mee te geven: om te beginnen het boek ‘Hoe migratie echt werkt’ door Hein de Haas, en/of ‘De migratie-obsessie’ van Peter Scholten, om voortaan op grond van cijfers en feiten te debatteren. Doel: de vele mythen en misverstanden leren doorzien, zoals de dwaze (alweer bijna vergeten) leugen over ‘nareis-op-nareis’. En vervolgens Mattheüs 25,31-46, waar duidelijk wordt dat wij ooit behandeld zullen worden zoals wij anderen behandelen (dat belooft nog wat). Daarna overgaan tot de orde van de dag, en debatteren over de echte problemen.
Lees de column van Tommy Wieringa.
Lees over de werkelijke oorzaak van het woningtekort
Lees dit opiniestuk van Bas Heijne: Waarom de PVV-stemmer zich de apocalyps niet laat afnemen.
Lees hoe de PVV gebruik maakt van AI.
17 juni 2025
De VVD is niet meer de partij van Hans Wiegel
JAMAL OUARIACHI in Trouw
Dilan Yesilgöz is de Donald Trump van Nederland. Ze is geboetseerd uit leugens en niemand kan op haar vertrouwen: links noch rechts. Haar ergste leugen van het moment is dat haar potentiële coalitiepartners (jaja) van GroenLinks haar potentiële coalitiepartners van de PvdA te veel uit het midden naar links hebben getrokken.
Rechts, midden, links. We praten en schrijven erover alsof het volstrekt gelijkwaardige grootheden zijn. Dat zijn het niet.
De linkerflank (soms zelfs ‘extreemlinks’ genoemd) staat voor een eerlijke verdeling van de welvaart: dat levert een stabielere maatschappij op, wat uiteindelijk rijk én arm ten goede komt. De linkerflank staat voor een verstandige omgang met onze natuurlijke leefomgeving. Ook daar profiteert iedereen van: iedereen moet ademen en een dikke bankrekening beschermt je niet tegen pfas. De linkerflank staat voor rechtvaardigheid. Er zijn mensen die zich boven de wet verheven wanen, maar ook zij kunnen op een dag onterecht gearresteerd worden op verdenking van belastingontduiking, en dan is het toch fijn als extreemrechtse peroxidekoppen de rechtspraak niet vernietigd hebben.
De linkerflank is tegen genocide, iets waarvan ik ooit dacht dat we daar allemaal tegen waren.
De rechterflank is gebouwd op haat en egoïsme. De rechterflank maakt de rechtspraak verdacht. De rechterflank flirt met het woord vrijheid maar is er juist op uit de vrijheid van bepaalde groepen in te perken: mensen met een kleurtje, mensen die niet heteroseksueel georiënteerd zijn, mensen zonder piemel tussen hun benen, mensen met een van de conservatieve norm afwijkende genderidentiteit, mensen met een religieuze overtuiging die afwijkt van de leugen genaamd ‘joods-christelijke cultuur’.
De rechterflank heeft zo’n hekel aan de vrijheid van sommige volken, dat er weggekeken wordt bij genocide.
Wat door VVD’ers en door al die onzalige WNL-programma’s en naar gefossiliseerd NSB-gedachtegoed riekende kranten (je kunt nauwelijks meer onderscheid maken tussen die drie categorieën) badinerend ‘links’ of ‘extreemlinks’ genoemd wordt, is in feite het redelijke midden. Het extremisme zit op rechts.
Er is niks extreems aan een nuchtere benadering van het onderwerp asiel op grond van wetenschappelijke gegevens — in plaats van de ineffectieve paniekzaaierij van extreemrechts. Er is niks extreems aan de klimaatcrisis onderkennen en daar iets aan willen doen: dat is normaal menselijk overlevingsinstinct. Er is niks extreems aan medemenselijkheid: we beschikken er allemaal over, tenzij we egoïsme en haat laten overheersen.
Sigarenlucht kan jarenlang in een kamer blijven hangen, vandaar dat mensen bij de VVD nog altijd denken aan een beschaafde vent als wijlen Hans Wiegel, maar de VVD is even extreemrechts geworden als PVV, BBB, NSC, FVD, SGP en JA21.
We moeten terug naar de beschaving. We moeten terug naar het échte midden.
22 november 2023
‘De hel, dat zijn de anderen’
Deze uitspraak uit ‘Huis clos’ (‘Met gesloten deuren’), een eenakter van Sartre uit 1943, en vaak verkeerd begrepen, kwam bij mij boven toen ik de afgelopen week alle ophef las over de uitspraken van Arnold Huijgen. Sartre wilde er niet meer en niet minder mee zeggen dan dat het oordeel van en over mijzelf vermengd is met het oordeel van anderen over mij. Onze zelfkennis verloopt altijd via de ander.
Het doet denken aan wat de grondlegger van de antroposofie, Rudolf Steiner, schrijft over de terugblik op ons leven, na onze dood: we overzien ons leven, maar vanuit de ander; wat wij de ander hebben aangedaan keert als een boemerang tot ons terug; we voelen wat de ander heeft gevoeld door ons gedrag tijdens ons aardse bestaan, positief of negatief. Hebben wij het leven van de ander tot een hel gemaakt, dan ervaren wij na de dood zelf die hel. Dit inzicht wekt in ons spijt, en het voornemen om in de toekomst anders te handelen, vergelijkbaar met hoe we elke dag weer de kans krijgen om het beter te doen dan de dag ervoor. Daarom is regelmatige zelfreflectie ook zo belangrijk: stilstaan bij m’n eigen gedrag, in plaats van het gedrag van anderen te bekritiseren.
Voor mij is dit de enige logisch houdbare zienswijze die recht doet zowel aan Gods liefde als aan Zijn rechtvaardigheid. Het verhaal over het Laatste Oordeel (Matteüs 25), afgebeeld op het timpaan van zo’n beetje elke kathedraal, heeft geen andere betekenis dan ons ervan bewust te maken dat onze daden niet zonder gevolgen zijn. Of we elke zondag naar de kerk gaan wordt niet genoemd, wél of we de hongerigen te eten hebben gegeven, en vreemdelingen hebben opgenomen. Dat belooft nog wat.
Dit jaar is het 20 jaar geleden dat de fusie van de PKN zijn beslag kreeg. Het was 12 december 2003, ik zat in de Hervormde synode, en elke synode apart moest met tweederde meerderheid beslissen. Op een haar na (twee stemmen in de NH Synode) zou het hele feest niet zijn doorgegaan. Bekijk de documentaire (48 min.).
Een moraal die niet deugt – over de RK kerk en homoseksualiteit
Tot het einde toe levend, Het leven vlak voor en na de dood bij Ricoeur, Luther en Stolp
Pasen: over de Opstanding van het lichaam
In Memoriams (op de site van de PGWH)
Verzamelde preken – deel I (op aanvraag)
Verzamelde preken – deel II (op aanvraag)
(incl. een keuze uit artikelen die eerder in het Kerkblad verschenen)
Altijd kom ik terug… – bij het vertrek van de Benedictijnen uit Oosterhout.
Een interview in het allereerste nummer van Klankbord (2015)
Interview t.g.v. mijn afscheid (2020), en Terugblik op het afscheid.
Van anderen:
Welmoed Vlieger – Leegte als beschikbaarheid
Daan Rovers – Corona en Akedia
Artikel over angst, interview met Marc de Kesel
Eelco Runia in NRC, Het asymmetrische speelveld
Henk Verhoog – Hersendood is dood, of toch niet helemaal?